Faʻailoga Faanatinati O Faailoga Masani o le Tigā ma le Faʻafitauli o le Mafaufau
O osofaʻiga faʻafuaseʻi o le taatele lea o le faʻataʻitaʻiga e fesootaʻi ma le faʻafitauli o le maʻi le mautonu . Ae ui i lea, e mafai ona tupu i latou i le tele o popolega ma faʻafitauli o le mafaufau , faʻapea foi ma isi faʻafitauli faʻapitoa.
1 - O le a se mea e pei o le i ai o se osofaiga faʻafefe?
O se osofaʻiga faʻafefe e mafai ona faamatalaina o se lagona malosi o le fefe poʻo le atuatuvale tele lea e faʻafuaseʻi ona tupu. E masani lava, o nei lagona o le fefe ma le atuatuvale e tupu e aunoa ma se lapataiga ma le le talafeagai i le taufaamatau po o le lamatiaga. O osofaiga masani e masani ona tumau mo sina taimi puupuu. Ae ui i lea, o aʻafiaga o se osofaʻiga faʻafefe e mafai ona nofo mo ni nai itula e mulimuli i le osofaʻiga muamua.
O osofaiga masani e aofia ai le tuufaatasia o lagona, mafaufau, ma le tino. Mo se faʻataʻitaʻiga, pe a oʻo i se osofaiga faʻafuaseʻi, atonu e lagona e se tagata le maasiasi pe faʻalavelaveina o latou faailoga. E tele mea e mafai ona tutupu, e aofia ai le afu, lulu ma le paʻu o le pusa . Atonu e fefe le tagata neʻi latou le pulea o latou tino poʻo mafaufau. I le aotelega, o nei faʻaʻailoga e mafai ona oʻo atu i lagona o le fefe, mafua ai ona manaʻo le tagata e sosola ese mai o latou tulaga.
2 - E mafai faʻapefea e se fomaʻi ona faʻafesoʻotaʻi au osofaiga?
O le Tusi Taiala o Mafaufauga ma Fuainumera Faamaumau o le Mafaufau, 5th edition, (DSM-5) lisi ai se seti o tulaga maʻoti mo osofaiga faʻalavelave. E tusa ai ma le DSM , o se osofaiga faʻalavelave e aofia ai le fefefe faʻafuaseʻi faʻatasi ma le fa poʻo le sili atu o faʻamaoniga nei:
- Faʻailoga o le fatu poʻo le saoasaoa o le fatu fatu
- Faʻafefe tele
- Teteʻi pe luluina
- Uma le manava
- Lagonaina o le salu
- Faʻamau tiga
- Paʻu tiga poʻo le tiga o le manava
- Lagona le vaivai, le maluelue, matala, po o le le lava
- Faʻasalaga poʻo le faʻapitoa
- Fefe i le aveesea o le pulea po o le le fiafia
- Fefe i le oti
- Lagona o le le mautonu po o le tingling sensations
- Kino pe vevela vevela
O lau fomaʻi o le a manao foi e taofiofia le ono mafai ona iai soʻo se isi fomaʻi poʻo ni mea e fesoʻotai ma faʻalagolago .
3 - Pe Tutupu Uma Ea Uma?
E le o faʻalavelave faʻalavelave uma e maua i le auala tutusa. O loʻo taua i lalo vaega e tolu o osofaiga faʻalavelave:
- O faʻafuaseʻi faʻafuaseʻi (le-cued) osofaʻiga faʻafuaseʻi: O nei osofaʻiga na faʻafuaseʻi ona tupu faʻafuaseʻi e aunoa ma ni faʻaaliga totonu poʻo fafo.
- Tulaga e faʻalagolago i ai (cued) osofaʻiga faʻafuaseʻi: O nei osofaʻiga e tupu pe a tuʻuina atu i se tagata pe o loʻo faʻatali se faʻalavelave faapitoa. Mo se faʻataʻitaʻiga, o se tagata e fefe i mea maualuga e mafai ona i ai se osofaʻiga faʻafefe i totonu o se fale umi.
- Situational predisposed osofaʻiga faʻafuaseʻi: O nei osofaʻiga e talitutusa ma osofaʻiga faʻafuaseʻi, ae e le masani ona tupu pe a uma ona tuʻuina atu i se tulaga matataʻu. O nei osofaʻiga e le masani ona tupu i le taimi e faʻaalia ai le tagata i le mea na tupu. Mo se faʻataʻitaʻiga, o se tagata e fefe i le felelei e le mafai ona i ai i taimi uma se osofaʻiga faʻafefe ao i ai i luga o se vaalele pe ono maua se tasi pe a uma ona alu i se vaalele mo le tele o itula.
4 - Afai ei ai aʻu faʻalavelave faʻafefe, pe o le uiga lena o loʻo ou i ai le atuatuvale?
O le fefefe osofaʻiga e le o lona uiga ua i ai se tagata ua le mautonu. O tagata o loʻo i ai le faʻalavelave faʻalavelave e aʻafia ma faʻafuaseʻi osofaʻiga faʻafuaseʻi. O osofaiga faʻafuaseʻi e taatele i isi faʻalavelave popole, e aofia ai le le mautonu i le vafealoai , PTSD , ma telefoni faapitoa .
5 - Pe o Faʻamataʻu Faʻasalaga Tremable?
O osofaiga faʻanoanoa o se tulaga e mafai ona taugofie. E masani lava, o togafitiga togafitiga e aofia ai le tuʻufaʻatasiga o vailaau ma togafitiga. O vailaʻau e aofia ai benzodiazepines , o se ituaiga o vailaau faʻasaina e mafai ona tuʻuina atu vave le toomaga mo faailoga faʻalavelave. E mafai ona fesoasoani le togafitiga e fesoasoani ia oe e suʻesuʻeina ou popolega ma aoao e pulea ou lagona faʻafefe faʻafuaseʻi.
E iai foi le tele o fuafuaga mo le fesoasoani ia te oe lava mo le mauaina o se osofaiga faʻafuaseʻi . O nisi o auala masani e aofia ai:
Afai e te oʻo i faʻalavelave faʻafuaseʻi, e taua lou sailia o fesoasoani faʻapitoa. O le vave ona e togafitia, o le tele foi lea o le ae maua se toomaga ma amata ona puleaina au osofaʻiga faʻafefe.
Punavai:
American Psychiatric Association. Faʻamatalaga Faʻaipoipoga ma Fuainumera Faamaumauga o Mafaufauga o Mafaufau, 5th e d, 2013.